dante-verification/testi/GiovanniBoccaccio_epistola23.txt

Iohannes Boccaccius ad magistrum Donatum de Prato Ueteri.
Circa nonas marcii epistolam tuam suscepi, cui forsan respondissem citius ni me febris tediosa magis quam diuturna tenuisset, esto plus compassionis egeat quam responsi. Preterea IIII kalendas aprilis suscepi alteram, nostri Siluani epistole alligatam, quibus ad presens respondere non erat animus, quia debilitato nimium ob dietam plurimam, qua sola michi mederi noui, nondum satis uirium rediisse putabam. Demum dum mente reuoluerem quid sibi uellet Siluanum nouiter Ulixis descensum ad inferos postulare, in cogitationem incidi dixique: – Profecto uidit hic qualiter Eneam Uirgilius duxerit; sic et cupit uidere qualiter Homerus Ulixem, ne forte, ut aliquando contigisse uidimus, dum et ipse Annibalem trahit, cum illo in aliquo conueniret. Nosti quam solerter imitationes in propria forma euitet. Et si ob hoc uult, forsan adhuc Affrica, que tam diu in tenebris detenta est, in lucem ueniet. – Et ideo, ne tarditatis aut immutandi propositi dilatione mea causam darem, minime differendum ratus sum et, deliberatione facta, qui carmen unum uix posse scribere arbitrabar, in tam grandes uires euasi, dato non absque labore maximo, et quos petebat uersus scripsi et epistolas quas uidebis, sibi tibique transmissas. Sed iam aliquid tuis epistolis respondendum est, antequam erumnas meas apponam. Legi, dilectissime michi, quod per quietem uideras et si contingeret deliberaueras uigilans, equidem sancte atque discrete. Sic michi iamdiu mens fuit ut, si tibi superstes essem, nedum unum sed ambos filios tuos, si permitterer, loco filiorum assummerem, et si nil aliud eis possem, hoc saltem coacti mecum discerent, equo animo paupertatem ferre. Sed spero cito uidebis longe aliud a Deo dispositum. Longe tue egritudini coniugis et sororis mee atque infortunio tuo tota mentis affectione compatior. Equidem nec illius simplicitas meruit tam diutino uexari supplicio, nec tu, qui dum *in sudore uultus tui uesceris pane*, neminem ledis et pluribus utilis es, tanto afflictari incommodo merueras. Sed quid? Quos Deus diligit hos aduersis uisitat, ne decepti oblectatione periturarum rerum in soporem letiferum incidant. Uoluit tuam experiri constantiam. Non enim ignarus es quia nascimur ad laborem. Reuoca igitur in animum nostri Maronis sententiam: *durate et uosmet rebus seruate secundis*. Non enim Deus in terdicet Latio, sed celesti, paratis; *dabit Deus his quoque finem*, qui et ceteris daturus est. Nec dubitem quin *et hoc olim meminisse iuuabit*. Nudus orbem intrasti et gratia Dei conualuisti, et iam inter claros uiros memorari dignus effectus es uirtute tua et sanctissima Siluani amicitia; satis diues es, etiam si nil aliud quesiuisses. Sed de hoc alias. Porro iam bis scripsisti, uti Tito Liuio quem tibi cupis precium ponam. Absit ut rebus tuis ipse precium ponam, cum, ni tenues cogerent redditus, loco gratissimi muneris summerem ut nulla soluta pecunia tuum faceres. Hoc tamen ne respice. Fac quod in oculis tuis bonum est. Insuper asseris te cum Siluano uenturum in patriam estate proxima, seu saltem solum, quod ego adeo ardenter cupio ut credere nequeam. Quid michi magis gratum posset contingere quam ut eos duos homines, quos inter mortales precipue diligo, ante meum obitum cernerem, amplecterer et tenerem? Sed quid, amice, me spe friuola ludis? Sepius se facturum dixit Siluanus ut Romam pergeret, nec adhuc factum est. Sed spero tamen, et si ipse uir inclitus aut nolit aut nequeat, te saltem expecto. Queso per fidem tuam facias ut te uideam antequam moriar. Nam si te tenebo, et Siluanum tenere atque uidere existimabo, et sic in uno duos habebo. Non ergo frustreris quem forsan postea non poteris uidere dum uoles. Uenirem ipse ad uos, sed nimia grauedo non patitur. Nam nec acuta nec salsa prosunt et longe minus ieiunium, quin continue efficiar pinguior, nec iam dubito quin hec sit que propinquam afferat mortem. Ceterum hortaris ut epistolam longissimam, quam dicis Siluanum in seueritatem meam scripsisse, deposcam. Quod ego te, per amicitiam nostram, tua uoce meis precibus facias oro. Nil michi carius hodie quam suas uidere epistolas, et potissime quibus mordeor. Ridebis? Sed dicam tamen. Nunquam michi iuueni adeo fuere dulcia suauia mulierum uti seni sunt morsus mei uenerandissimi preceptoris. Eos quidem omnes in argumentum sincere atque certissime dilectionis deduco. Quam sepe hanc ob causam legam credis quam etiam longissimam in bestialitatem meam scripsit, dum primo apud Rauennam amicus tuus effectus sum? Profecto sepissime, iam fere purgato stomaco dulces sentiens quos alias arbitrabar amaros. Ergo iterum precor ut tamdiu preceris ut mittat. Nam si illam diu seruet, me forte postea non inueniet, si transmittet. Addis ne angulo scribam calami: durum est, dilecte mi, annosum hominem in nouum deducere morem; quod multis annis feci, queso paucis mensibus patiaris. Scripsit et Guido meus se quam scribis a te suscepisse pecuniam. Ne dubites: si essent florenorum milia, salua sunt. Melior enim opere quam uerbis homo est. Iam tuis responsum credo. Nunc unum de me legisse, et si mensuram epistola transgressa sit, equo animo feras exposco, ut uideas in quas forcipes me uita longior opportuno deduxerit. Fratrem meum, imo, ut Siluani nostri utar uocabulo, uomicam mei sanguinis, Iacobum nosti. Hic ineptus, more solito me irrequisito et suo tantum usus consilio, estimans puto non satis fuisse circa eandem rem semel peccasse, pridie sumpsit uxorem et, quod mirabile est, eam propinqui cum longe maiori dote quam eum deceat in coniugem tradidere. O bone Deus et tu amantissime michi, nonne monstro simile hoc est, segnes desides inertes crebra sibi inuenire suffragia, ubi commendabiles uerbo et opere sternuntur, fugantur et tamquam nocui prosternuntur assidue? Sed hoc factum sit, postquam Deo sic uisum est. Grauiora secuntur. Non est Iacobo locus in quem deducat quam sumpsit in coniugem, nisi illum in domunculam meam suscipiam, in qua, postquam officia publica et ciuium turbellas effugeram (nouit Deus), optime cum paupertate conueneram, et iam michi ipsi fere cum quiete uiuebam. In quam scilicet quietem, tamquam eis aduersam, surrexere plurimi; et orat enim ante alios Iacobus ipse, orant et alii amici sui meique ut eum cum sponsa suscipiam, quasi non suum sed meum commodum postulantes. Omnes eius compatiuntur desidie, studiis et etati mee nemo respicit aut compatitur, et sic experior uerbum illud: *Plures ex suis comperit quam ego comperiam*. – Sed quid tandem, – inquies, – ex susceptione eius tibi tam graue est? – Credo, si papirum uertas in tergum, uidebis facile. Ille iuuenis, ego senex. Ille leuis, ego grauis. Illi noua placent omnia, ego noua despicio. Ego celebs, coniugatus ille. Ego libros et studium colo, horret et despicit ille. Quid multa? Genere pares sumus, animo dispares et moribus sumus omnino. Preterea non absque difficultate cum paupertate conueneram. Timeo, si pauperem domum sponsa splendidis ornata uestibus intret, ne exasperetur illa quam michi mitem feceram et sic retrahar in pristinos cupiditatis ardores. Quo insuper putas animo ruentem in mortem posse puellares cernere ludos? quo gannitus audire petulcos? quo aspicere fluentes lasciuia mores? Et si cessent cetera, hoc unum potissime expauesco, quod michi diu ante suaseram: unquam nec usquam ubi sit mulier arma dyabolo defuisse. Et sic, si cum sponso sponsam introduxero, quem fugare hostem cupio armis in me ualidis exornabo. Et, ut ceteris unum addam, his susceptis nouam uitam ingrediar necesse est, quod quam turpe, quam detestabile studioso sit homini tu nouisti. Quid inquies? Graue ne arbitreris quod leuissimum putant mei exoratores egregii? Ego quidem ista premeditans et alia quedam, in sententiam non suscipiendi deueneram; uerum, cum ferreus non sim, uicere preces. Hei michi, abstulit Deus michi uirgunculam meam ut alienam susciperem, cum illa causa oblectationis esset et hec ut ariolor erit angustie. Spopondi suscipere, non commodum, ut spondent oratores, expectans, sed omnia que predixi incommoda, et sic quanto magis fratri amicisque complaceo tanto michi displiceo, et ex nunc impellor retrahorque, anxior, circumuoluor, crucior et infestor, nec satis, preter in perniciem, quorsum deuehar uideo. Hoc autem aduersus hanc animi mei pestem subsidium sumpsi, ut arbitrer sic egisse dum iuuenis eram, ut deducam senium inquietum necesse sit, et ultro sic michi suasi, ut Deus, cui summe cure sumus, hoc agat in salutem meam, ut quam amaram predicant omnes mortem tamquam dulcissimam appetam, uenientique de proximo obuius uadam et illam amplectar impauidus. Uides ergo, amice, ne longius euager, quibus angar angustiis, quibus cohercear opportunitatibus et quam forti egeam animo. Oro igitur Deus ipse fautor assit nec in tam breui tempusculo deserat quem ab infantia sua miseratione saluum deduxit in senium. Et tu precor ora preceptorique meo et orationibus suis me commenda, eique dicas, si ipse scabie corporea infestatur, et ego animi pruritu uror assidue. Uale carissime michi. Scripta Certaldo 2o nonas aprilis.